انواع فیلتر مناسب آبیاری قطرهای و اهمیت استفاده از آنها
سیستم آبیاری قطرهای بهدلیل مصرف بهینه آب و افزایش راندمان آبیاری، یکی از پرکاربردترین روشها در کشاورزی مدرن محسوب میشود. اما حساسیت بالای قطرهچکانها، نوار تیپ و همچنین لوله مهپاش باعث شده کیفیت آب ورودی به این سیستم ها اهمیت بسیار زیادی داشته باشد. وجود ذرات معلق، شن، ماسه، جلبک یا مواد آلی در آب میتواند باعث گرفتگی قطرهچکانها و مابقی تجهیزات باعث کاهش عملکرد سیستم میشود. به همین دلیل، استفاده از فیلتر های مناسب آبیاری قطرهای یک ضرورت انکارناپذیر است.
نقش فیلتر در سیستم آبیاری قطرهای
فیلترها وظیفه دارند ناخالصیهای موجود در آب را قبل از ورود به لولهها، نوار تیپ و قطرهچکانها جدا کنند. انتخاب فیلتر مناسب باعث افزایش عمر سیستم، کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری و یکنواختی توزیع آب در زمین میشود.
1. فیلتر توری
فیلتر توری از یک توری استوانهایشکل تشکیل شده است که درون یک بدنه پلاستیکی مقاوم قرار میگیرد. این توری دارای مشهای مختلفی است و هرچه عدد مش بالاتر باشد، توانایی فیلتر کردن ذرات ریزتری از آب را دارد. فیلتر توری برای حذف ذرات معلق موجود در آب، گلولای و سنگریزههای ریز بسیار مناسب است و نقش مهمی در جلوگیری از گرفتگی قطرهچکانها و تجهیزات حساس سیستم آبیاری دارد. به همین دلیل، این فیلتر معمولاً بهعنوان فیلتر ثانویه در سیستمهای آبیاری قطرهای و تحت فشار، پس از فیلترهای شنی یا شنگیر، مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین فیلتر توری بسته به نوع طراحی، بهصورت دستی یا خودکار (بکواش) و به شکل دورهای تمیز میشود که این ویژگی باعث افزایش طول عمر فیلتر و حفظ عملکرد یکنواخت سیستم آبیاری میگردد.
2. فیلتر دیسکی
فیلتر دیسکی از مجموعهای دیسک شیاردار تشکیل شده است که بهصورت فشرده روی هم قرار میگیرند و داخل یک بدنه پلاستیکی مقاوم یا فلزی قرار دارند. آب هنگام عبور از بین شیارهای موجود روی دیسکها حرکت میکند و ذرات معلق، گلولای و آلودگیهای ریز در این شیارها به دام میافتند. هرچه تعداد دیسکها و دقت شیارها بیشتر باشد، قدرت فیلتراسیون فیلتر دیسکی بالاتر خواهد بود.
این فیلتر برای حذف ذرات ریز و نسبتاً چسبنده بسیار مناسب است و به همین دلیل در سیستمهای آبیاری قطرهای، بهویژه در شرایطی که آب دارای آلودگی بیشتری است، کاربرد فراوانی دارد. فیلتر دیسکی معمولاً بهعنوان فیلتر ثانویه یا نهایی بعد از فیلتر شنی یا شنگیر استفاده میشود و بسته به نوع طراحی، بهصورت دستی یا خودکار (بکواش) بهصورت دورهای شستوشو و تمیز میگردد.
3. فیلتر شنگیر (هیدروسیکلون)
فیلتر شنگیر که با نام هیدروسیکلون نیز شناخته میشود، برای جدا کردن ذرات درشت و سنگین مانند شن، ماسه و سنگریزه از آب طراحی شده است. این فیلتر معمولاً از یک بدنه فلزی تشکیل میشود و عملکرد آن بر پایه نیروی گریز از مرکز است. به این صورت که آب با چرخش وارد فیلتر شده و ذرات سنگینتر به سمت دیوارهها و بخش پایینی هدایت شده و تهنشین میشوند.
فیلتر شنگیر بیشتر در منابع آبی مانند چاهها و آبهایی که دارای شن و ماسه بالایی هستند مورد استفاده قرار میگیرد و معمولاً بهعنوان پیشفیلتر در ابتدای سیستم آبیاری قطرهای نصب میشود. استفاده از این فیلتر باعث کاهش بار کاری فیلترهای بعدی، افزایش عمر تجهیزات آبیاری و جلوگیری از آسیب دیدن پمپ و قطرهچکانها میگردد. ذرات جمعشده در فیلتر شنگیر بهصورت دورهای از طریق شیر تخلیه پایین فیلتر خارج میشوند و بکواش ندارد.
4. فیلتر شنی
فیلتر شنی یکی از پرکاربردترین فیلترها در سیستمهای آبیاری قطرهای و تحت فشار است که برای حذف ذرات ریز، گلولای، جلبکها موجود در آب استفاده میشود. این فیلتر از یک مخزن فلزی تشکیل شده که داخل آن با شن سیلیسی در دانهبندیهای مختلف پر میشود. آب هنگام عبور از لایههای این شن، ذرات معلق خود را از دست داده و بهصورت یکنواخت تصفیه میگردد.
فیلتر شنی بهویژه برای منابع آب سطحی مانند استخرها، رودخانهها و کانالها بسیار مناسب است و معمولاً بعد از فیلتر شنگیر و قبل از فیلترهای توری یا دیسکی در سیستم آبیاری قطرهای نصب میشود. این فیلتر بهصورت دورهای نیاز به شستوشوی معکوس یا بکواش دارد که باعث خروج آلودگی های جمعشده از بستر شن و حفظ راندمان بالای فیلتراسیون میشود.
جدول مقایسه
| نوع فیلتر | ذرات قابل حذف | نحوه عملکرد | نقش در سیستم | بکواش |
|---|---|---|---|---|
| فیلتر شنگیر | شن و ماسه درشت | نیروی گریز از مرکز | فیلتر اولیه | ندارد |
| فیلتر شنی | گلولای و مواد آلی | داری شن سیلیس در دانه بندی های محتلف | فیلتر اولیه | دارد |
| فیلتر توری | ذرات ریز | دارای توری استوانه ای شکل | فیلتر ثانویه | دارد |
| فیلتر دیسکی | ذرات بسیار ریز | دارای تعدادی دیسک روی هم | فیلتر ثانویه | دارد |
جمعبندی
انتخاب فیلتر مناسب در آبیاری تحت فشار قطرهای به کیفیت آب و نوع سیستم بستگی دارد. شناخت انواع فیلترها و عملکرد آنها کمک میکند تا سیستم آبیاری با راندمان بالا، هزینه نگهداری کمتر و عمر طولانیتر طراحی شود.
