بررسی یکنواخت نبودن آبدهی ابتدا و انتها نوار تیپ
یکی از سوالات رایج در آبیاری قطرهای این است که چرا نوار تیپ در ابتدای مسیر آبدهی مناسبی دارد، اما هرچه به انتهای آن نزدیک میشویم میزان آب خروجی کمتر میشود. این مشکل میتواند باعث آبیاری غیریکنواخت، تنش آبی گیاهان و کاهش رشد محصول شود. علت این موضوع معمولاً به طول نوار تیپ، فشار آب و شرایط زمین برمیگردد که در ادامه به توضیح هرکدام میپردازیم.
رعایت نکردن طول مجاز پهن کردن نوار تیپ
یکی از مهمترین دلایل یکنواخت نبودن آبدهی در ابتدا و انتهای نوار تیپ، پهن کردن تیپ بیش از طول مجاز استاندارد آن است. هر نوار تیپ با توجه به فاصله نازلها (۱۰ سانتیمتری یا ۲۰ سانتیمتری) طول مشخصی برای پهن شدن دارد.
همچنین نوار تیپهای ۱۰ سانتیمتری به دلیل تعداد بیشتر نازلها، افت فشار بیشتری ایجاد میکنند و باید کوتاهتر از نوار تیپهای ۲۰ سانتیمتری پهن شوند. اگر این موضوع رعایت نشود، آب در ابتدای مسیر مصرف شده و به انتهای نوار فشار کافی نمیرسد.
در برخی شرایط میتوان نوار تیپ را حتی تا دو برابر طول مجاز نیز پهن کرد، اما به شرطی که آب از دو طرف وارد نوار تیپ شود. در این حالت افت فشار در طول نوار متعادلتر شده و آبدهی در ابتدا و انتهای مسیر یکنواختتر خواهد بود.
برای اطلاع دقیق از طول استاندارد هر نوع نوار تیپ، میتوانید به مقاله طول مجاز پهن کردن نوار تیپ مراجعه کنید.
| فاصله قطرهچکان | طول استاندارد پهن کردن نوار تیپ | طول بیشینه مجاز |
|---|---|---|
| نوار تیپ ۱۰ سانتیمتر | ۳۵ متر | ۴۰ متر |
| نوار تیپ ۲۰ سانتیمتر | ۵۰ متر | ۵۵ متر |
| نوار تیپ ۳۰ سانتیمتر | ۶۵ متر | ۷۰ متر |
فشار غیراستاندارد سیستم و انشعابگیری نامناسب
فشار آب نقش کلیدی در یکنواختی آبدهی نوار تیپ دارد. اگر فشار آب کمتر از حد استاندارد باشد، معمولاً نازلهای ابتدایی آب بیشتری دریافت میکنند و هرچه به انتهای نوار نزدیک میشویم، میزان آبدهی کاهش پیدا میکند. برای اطلاع کامل تر به مقاله فشار استاندارد نوار تیپ سر بزنید.
این مشکل زمانی شدیدتر میشود که چندین نوار تیپ از یک لوله فرعی انشعاب گرفته باشند اما فشار و دبی لوله متناسب با تعداد نوار تیپ ها نباشد. در این شرایط حتی اگر طول نوار تیپ بهدرستی انتخاب شده باشد، باز هم آبدهی یکنواخت نخواهد بود.
برای جلوگیری از این مشکل باید:
🔹فشار استاندارد نوار تیپ رعایت شود.
🔹قطر لوله فرعی متناسب با تعداد انشعابها انتخاب گردد.
🔹از گرفتن انشعاب بیش از ظرفیت لوله خودداری شود.
تأثیر شیب زمین بر آبدهی نوار تیپ
شیب زمین یکی دیگر از عوامل مؤثر در نایکنواختی آبدهی نوار تیپ است. اگر شیب زمین بیش از ۳ تا ۴ درصد باشد، اختلاف فشار در طول نوار تیپ ایجاد میشود که نتیجه آن آبدهی متفاوت در ابتدا و انتهای نوار خواهد بود.
در زمینهای شیبدار، بخشهای پاییندست نوار تیپ ها معمولاً آب بیشتری دریافت میکنند و بخشهای بالادست با کمبود آب مواجه میشوند. با این حال، آبیاری قطرهای نسبت به روش غرقابی انعطافپذیرتر است؛ زیرا در روش غرقابی زمین باید تا حد امکان تراز باشد، اما در آبیاری قطرهای میتوان با طراحی صحیح سیستم، شیب زمین را تا حدی مدیریت کرد.
جمعبندی
یکنواخت نبودن آبدهی در ابتدا و انتهای نوار تیپ معمولاً به دلیل رعایت نکردن طول مجاز، فشار نامناسب، انشعابگیری غیراصولی یا شیب زمین اتفاق میافتد. با انتخاب درست نوع نوار تیپ، تنظیم فشار استاندارد نوار تیپ و طراحی اصولی سیستم، میتوان این مشکل را تا حد زیادی برطرف کرد و آبیاری یکنواختتری داشت.
آیا فاصله نازلها روی یکنواختی آبدهی تأثیر دارد؟
بله. نوار تیپهای ۱۰ سانتیمتری به دلیل تعداد بیشتر نازلها افت فشار بیشتری دارند و باید کوتاهتر از نوار تیپهای ۲۰ سانتیمتری پهن شوند.
میتوان نوار تیپ را بلندتر از طول مجاز پهن کرد؟
بله، اما فقط در صورتی که آب از دو طرف وارد نوار تیپ شود. در غیر این صورت، آبدهی انتهای نوار کاهش پیدا میکند.
برای یکنواخت شدن آبدهی نوار تیپ چه کاری انجام دهیم؟
رعایت طول مجاز نوار تیپ، تنظیم فشار استاندارد، طراحی درست انشعابها و توجه به شیب زمین، مهمترین راهکارها هستند.
