تعداد انشعاب گیری از انواع لوله ها برای نوار تیپ
یکی از مهمترین تصمیماتی که در طراحی و اجرای سیستمهای آبیاری قطرهای با نوار تیپ باید گرفته شود، تعیین تعداد صحیح انشعابهایی است که میتوان از هر لوله اصلی گرفت. اگر تعداد انشعابها بیش از حد مجاز باشد یا طول پهنشدن نوار تیپ از حد استاندارد فراتر رود، فشار آب در انتهای خطوط کاهش پیدا میکند و آبدهی در طول مسیر یکسان نخواهد بود.
تعداد انشعاب مناسب به چند عامل اصلی بستگی دارد: قطر لوله اصلی (63، 75 یا 90 میلیمتر)، نوع لوله (تاشو، نخدار یا پلیاتیلن)، فشار آب داخل لوله، طول پهنشدن نوار تیپ و فاصله سوراخهای روی نوار تیپ (10 سانتی یا 20 سانتی). در ادامه این مقاله، بهطور دقیق به بررسی این موارد برای قطرهای مختلف لوله میپردازیم.
انشعابگیری برای نوار تیپ 20 سانتی
در این بخش، تعداد انشعابهای قابل قبول برای نوار تیپ با فاصله سوراخ 20 سانتی، به تفکیک قطر لوله اصلی (63، 75 و 90) بررسی میشود. همانطور که اشاره شد، این اعداد در صورتی معتبرند که طول پهنشدن نوار تیپ از 50 متر بیشتر نشود و فشار آب داخل لوله در محدوده استاندارد حفظ شود.
انشعاب گیری لولههای 2 اینچ (63)
در لولههای 2 اینچ (63)، فارغ از اینکه لوله از نوع تاشو، نخدار یا پلیاتیلن باشد، میتوان بین 30 تا 50 انشعاب نوار تیپ 20 سانتی گرفت. طول پهنشدن نوار تیپ در این حالت 50 متر در نظر گرفته میشود و باید توجه داشت که این طول بیشتر نشود. همچنین لازم است فشار داخل لوله بین 1 تا 1.5 بار حفظ شود. این بازه (30 تا 50 انشعاب) مربوط به حالتی است که آب داخل لوله بهطور کامل پر باشد.
انشعاب گیری لولههای 2.5 اینچ (75)
در لولههای 2.5 اینچ (75) نیز، در هر سه مدل لوله (تاشو، نخدار و پلیاتیلن)، امکان گرفتن 50 تا 80 انشعاب نوار تیپ 20 سانتی با طول پهنشدن 50 متر وجود دارد. در این قطر هم باید طول 50 متر رعایت شود و از آن بیشتر نشود و همچنین فشار داخل لوله هم باید بین 1 الی 1/5 باشد؛ در غیر این صورت ممکن است آبدهی در طول نوار تیپ یکسان نباشد.
انشعاب گیری لولههای 3 اینچ (90)
در لولههای 3 اینچ (90)، باز هم در هر سه مدل لوله، میتوان بین 80 تا حداکثر 110 انشعاب نوار تیپ 20 سانتیمتری با طول پهنشدن 50 متر و فشار داخل لوله بین 1 الی 1.5 بار گرفت.
انشعابگیری برای نوار تیپ 10 سانتی
تعداد انشعابگیری در نوار تیپهای 10 سانتی نسبت به نوار تیپ 20 سانتی متفاوت است، بهگونهای که:
🔹در لولههای 2 اینچ (63)، تعداد انشعاب بین 25 تا 45 برای نوار تیپ 10 سانتیمتری است.
🔹در لولههای 2.5 اینچ (75)، تعداد انشعاب بین 45 تا 75 است.
🔹در لولههای 3 اینچ (90)، تعداد انشعاب بین 75 تا 105 برای نوار تیپ 10 سانتیمتری است.
جدول جمعبندی تعداد انشعابگیری
| قطر لوله | نوع لوله | تعداد انشعاب (نوار تیپ 20 سانتی) | تعداد انشعاب (نوار تیپ 10 سانتی) | طول پهنشدن | فشار داخل لوله |
|---|---|---|---|---|---|
| 2 اینچ (63) | تاشو / نخدار / پلیاتیلن | 30 تا 50 | 25 تا 45 | حداکثر 50 متر | 1 تا 1.5 بار |
| 2.5 اینچ (75) | تاشو / نخدار / پلیاتیلن | 50 تا 80 | 45 تا 75 | حداکثر 50 متر | 1 تا 1.5 بار |
| 3 اینچ (90) | تاشو / نخدار / پلیاتیلن | 80 تا 110 | 75 تا 105 | حداکثر 50 متر | 1 تا 1.5 بار |
نتیجهگیری
تعداد انشعابگیری از لولههای اصلی برای نوار تیپ، موضوعی فنی است که نباید بهصورت تقریبی یا سلیقهای انجام شود. هرچه قطر لوله بیشتر باشد، ظرفیت انشعابگیری نیز افزایش مییابد، اما در هر حالت رعایت محدودیت طول پهنشدن (حداکثر 50 متر) و فشار مناسب آب، شرط اصلی برای حفظ یکنواختی آبدهی است. رعایت دقیق این استانداردها به کشاورزان و طراحان سیستم آبیاری کمک میکند تا از منابع آبی به بهترین شکل استفاده کرده و آبیاری یکنواختی را برای محصولات خود تامین کنند.
آیا نوع لوله (تاشو، نخدار یا پلیاتیلن) روی تعداد انشعاب تاثیر دارد؟
خیر، تعداد انشعابگیری در هر قطر مشخص، برای هر سه نوع لوله (تاشو، نخدار و پلیاتیلن) یکسان است و فقط قطر لوله و فاصله سوراخ نوار تیپ در این تعداد موثر است.
چرا تعداد انشعاب نوار تیپ 10 سانتی کمتر از نوار تیپ 20 سانتی است؟
چون فاصله سوراخها در نوار تیپ 10 سانتی کمتر است، تعداد قطرهچکانها و در نتیجه مصرف آب در هر متر بیشتر میشود؛ به همین دلیل برای حفظ فشار و آبدهی یکنواخت، باید تعداد انشعابها کاهش پیدا کند.
چه اتفاقی میافتد اگر تعداد انشعاب بیشتر از حد مجاز گرفته شود؟
در این حالت فشار آب در طول لوله و نوار تیپ کاهش مییابد و آبدهی در انتهای خطوط نسبت به ابتدای آن کمتر میشود، که میتواند باعث آبیاری نامتوازن مزرعه شود.
