چرا ونتوری تزریق کود کار نمیکند؟ دلایل و راهحلها
یکی از پرتکرارترین پرسشهای کاربران کشتنو این است که چرا ونتوری بهدرستی کار نمیکند و عمل مکش کود انجام نمیشود، در حالی که تمامی اتصالات بهدرستی نصب شده و مراحل راهاندازی نیز بهطور کامل انجام شده است. این مشکل یکی از رایجترین چالشها در سیستمهای آبیاری، بهویژه آبیاری قطرهای، به شمار میرود و میتواند باعث اختلال در تغذیه گیاهان شود.
در این مقاله قصد داریم تمامی مشکلاتی که ممکن است برای ونتوری ایجاد شود و باعث عدم عملکرد صحیح آن گردد را بررسی کرده و راهحلهای عملی و کاربردی ارائه دهیم. همچنین تلاش میکنیم شما را قدمبهقدم در عیبیابی و رفع مشکل ونتوری راهنمایی کنیم تا بتوانید بهسادگی مشکل سیستم آبیاری خود را برطرف نمایید.
ونتوری چیست؟ اصل ونتوری؟ نحوه ایجاد مکش و تزریق کود یا سم؟
ونتوری یکی از تجهیزات پرکاربرد در سیستمهای آبیاری تحت فشار است که برای تزریق کود، سم و سایر محلولهای قابل حل در آب به داخل شبکه آبیاری مورد استفاده قرار میگیرد. این وسیله بدون نیاز به برق یا تجهیزات مکانیکی خاص، تنها با استفاده از انرژی جریان آب عمل میکند و به همین دلیل بهعنوان ابزاری اقتصادی و ساده در آبیاری قطرهای شناخته میشود.
عملکرد ونتوری بر پایه اصل ونتوری و قانون برنولی استوار است. بر اساس این اصل، هنگامی که سیال از مقطعی باریکتر عبور میکند، سرعت جریان افزایش یافته و فشار آن کاهش مییابد. ونتوری نیز با ایجاد یک گلوگاه باریک در مسیر عبور آب، باعث کاهش فشار در این نقطه میشود. این افت فشار، شرایط لازم برای ایجاد مکش را فراهم میکند و امکان ورود سیال ثانویه از مسیر جانبی را به وجود میآورد.
با عبور آب از گلوگاه ونتوری و کاهش فشار در این ناحیه، اختلاف فشاری بین داخل ونتوری و مخزن کود یا سم ایجاد میشود. این اختلاف فشار باعث مکش محلول از طریق شیلنگ تزریق و ورود آن به جریان اصلی آب میگردد. در نتیجه، کود یا سم بهصورت یکنواخت در کل سیستم آبیاری توزیع میشود. میزان مکش و کارایی ونتوری به عواملی مانند فشار آب، دبی جریان، قطر لوله و انتخاب صحیح ونتوری متناسب با سیستم آبیاری بستگی دارد.
دلایل کار نکردن ونتوری
عملکرد صحیح ونتوری به ایجاد اختلاف فشار مناسب و نصب درست آن در سیستم آبیاری وابسته است. در صورتی که هر یک از شرایط لازم فراهم نباشد، ونتوری قادر به ایجاد مکش نبوده و تزریق کود یا سم انجام نمیشود. 7 دلیل مهم کار نکردن ونتوری عبارتاند از:
1. کم بودن اختلاف فشار ورودی و خروجی
اصلیترین عامل ایجاد مکش در ونتوری، اختلاف فشار بین ورودی و خروجی آن است. در صورتی که فشار آب در سیستم یکنواخت باشد یا افت فشار کافی ایجاد نشود، مکش لازم برای تزریق کود به وجود نخواهد آمد. این مشکل معمولاً به دلیل نبود شیر تنظیم، بایپس نامناسب یا فشار کم پمپ رخ میدهد.
راهحل:
برای ایجاد افت فشار مناسب، شیر پروانهای یا توپی که بین دو کمربند ونتوری نصب شده است را بهصورت تدریجی تا حدود نصفه ببندید. سپس بررسی کنید که جریان آب از داخل ونتوری عبور کرده و مکش آغاز میشود یا خیر. در صورت نیاز، میزان باز و بسته بودن شیر را بهآرامی تنظیم کنید تا بهترین حالت مکش به دست آید.
2. نصب نادرست ونتوری
نصب اشتباه ونتوری، مانند قرار دادن آن در خلاف جهت جریان آب یا نصب در محل نامناسب سیستم آبیاری، میتواند مانع عملکرد صحیح آن شود. ونتوری باید حتماً مطابق جهت فلش حکشده روی بدنه نصب شود و در موقعیتی قرار گیرد که امکان ایجاد افت فشار در مسیر جریان آب وجود داشته باشد. نصب ونتوری در محلهایی با فشار یکنواخت یا بدون بایپس مناسب، باعث عدم مکش و تزریق نشدن کود میشود.
راهحل:
ابتدا جهت فلش روی بدنه ونتوری را بررسی کرده و از همجهت بودن آن با جریان آب اطمینان حاصل کنید. سپس محل نصب ونتوری را کنترل کنید؛ بهترین محل، روی مسیر بایپس و در بخشی از سیستم است که امکان تنظیم جریان و ایجاد اختلاف فشار وجود دارد. در صورت نصب مستقیم روی خط اصلی بدون شیر تنظیم، توصیه میشود از بایپس استاندارد برای بهبود عملکرد ونتوری استفاده شود.
3. گرفتگی ونتوری یا شیلنگ مکش
رسوبات، ذرات معلق موجود در آب، کودهای تهنشینشده یا ورود آشغال و ذرات ریز به داخل ونتوری و شیلنگ مکش میتواند مسیر عبور جریان را مسدود کرده و از ایجاد مکش جلوگیری کند. این مشکل یکی از رایجترین دلایل کار نکردن ونتوری در سیستمهای آبیاری، بهویژه آبیاری قطرهای، به شمار میرود.
راهحل:
ابتدا ونتوری را از سیستم جدا کرده و آن را بهطور کامل با آب تمیز شستوشو دهید. شیلنگ مکش و فیلتر انتهای آن را بررسی کرده و در صورت وجود گرفتگی یا رسوب، آن را تمیز یا تعویض کنید. همچنین توصیه میشود قبل از استفاده، کودها را بهطور کامل در آب حل کرده و از نصب فیلتر مناسب در مسیر آبیاری برای جلوگیری از ورود ذرات معلق به ونتوری استفاده شود.
4. نشتی هوا در مسیر مکش
اگر در اتصالات، شیلنگ مکش یا درب مخزن کود نشتی هوا وجود داشته باشد، ونتوری بهجای مکش محلول، هوا میکشد و تزریق کود یا سم به داخل سیستم انجام نمیشود. این مشکل یکی از رایجترین دلایل عدم عملکرد صحیح ونتوری است و حتی گاهی باعث میشود سیستم بهطور کامل از کار بیفتد.
راهحل:
تمامی اتصالات و شیلنگ مکش را بررسی و مطمئن شوید که کاملاً محکم هستند.
تمامی اتصالات و شیلنگ مکش را بررسی کنید و در صورت وجود هرگونه نشتی، اتصالات را باز کرده و مجدد با نوار تفلن (Teflon) محکم ببندید.
در صورت مشاهده ترک یا سوراخ در شیلنگ یا اتصالات، آنها را تعویض کنید.
پس از رفع نشتی، سیستم را تست کنید تا مطمئن شوید مکش و تزریق بهدرستی انجام میشود.